คำถาม หากเรามีความทุกข์ต่าง ๆ มากมาย การปฏิบัติกรรมฐานสามารถคลายความทุกข์ได้หรือไม่ ตอบ การทำกรรมฐานสามารถคลายทุกข์ได้แน่นอนคนเรามันทุกข์อยู่ ๒ ส่วน ให้เราแยกออกให้ได้ ทุกข์ทางกายกับทุกข์ทางจิต ถ้านับจริง ๆ มี ๓ คือทุกข์ทางกาย ทุกข์ทางจิต ทุกข์ทางวิญญาณ วิญญาณคือการคิด ก็ทุกข์ไป ทางกายเรารู้ว่ามันเจ็บปวดทางกาย ก็ไปหาหมอช่วยรักษา ส่วนไหนไม่ดีก็ตัดทิ้งเสียหรือกินยาให้ บรรเทาอาการนั้น ส่วนทางจิตก็คือให้รู้จักรักษาจิตของเราให้ดี ทุกข์ทางกายหรือทุกข์ทางจิต ให้ดูทุกขัง อนิจจัง อนัตตา นั่นคือตัวทุกข์ คนเราเกิดมาก็ทุกข์แล้วในเบื้องต้น ตั้งแต่อยู่ในท้องของแม่ เราก็ทุกข์ นอนในท้องเป็นเวลา ๙ เดือน มันทรมานมาก พอออกมาก็ร้อน ก็ทุกข์อีก ไม่มีกินก็ทุกข์ นั่งก็ทุกข์ นอนมากก็ทุกข์ อิ่มมากก็ทุกข์ เพราะกินจนท้องแตก พระพุทธเจ้าจึงสอนเรื่องทุกข์กับการดับทุกข์ ๒ เรื่อง ทุกข์เท่านั้นเกิดขึ้น ทุกข์เท่านั้นตั้งอยู่ ทุกข์เท่านั้นดับไป เพราะทุกคนเกิดมาในสภาวทุกข์ ฉะนั้นบางคนจึงไม่อยากเกิด เพราะเบื่อหน่ายในความทุกข์ โอวาทธรรม พระครูปทุมภาวนาจารย์ วิ. (หลวงพ่อวีระนนท์ วีรนนฺโท) จากหนังสือ “อิสระแห่งจิต” เล่ม ๑ หน้า ๑๖๑ สนใจอ่านเพิ่มเติมได้ที่ http://www.watpacharoenrat.org/home/medial.php?prid=17 ที่มาของภาพ กิจกรรมวัดป่าเจริญราชบวชพระหมู่บนดอยอมก๋อย จ.เชียงใหม่